KULTURANG PINOY : ano nga ba ang pinagkaiba, NOON at NGAYON!

NI: Lovely Polyn Espina

                Ano nga ba ang kulturang Pinoy? Ano nga ba ang pinagkaiba nito noon at ngayon?

                Kulturang Pinoy, ito daw ang mga nakasanayan na nating Pinoy na gawin.

                Malaki na nga ang pinagkaiba noon at ngayon lalo na sa kultura. Gaya ng wika, ang kulturang Pinoy ay dinamiko, nagbabago. (1) Panliligaw ng lalaki sa babae. Noon, ang mga lalaki ay nagsisilbi sa magulangng babae; nandiyan ang pagsisibak ng kahoy, pag-iigib ng tubig o samakatuwid, pagpapaalila sa magulang ng babae. Kasama pa diyan ang panghaharana ni lalaki kay babae. Mahaba din ang panahon ng panliligaw at malas si lalaki kung hindi siya sagutin ni babae. Ngayon, hindi na kailangan dumaan kay nanay o kay tatay, kahit walang basbas nila ay maaari ng manligaw. Nandiyan na kasi ang “text”, “facebook”, “chat”, at “”love match” sa mga radyo. Meron namang ilan na nakikilala lang sa pagdiriwang, maya-maya ay magsyota na (magkasintahan). Ika nga ng matatanda, “noon, dadaan ka sa butas ng karayom bago ka sagutin ng babae. Ngayon, para nalang itong isang laro, madaling umpisahan at tapusin.” (2) Kasal. Noon, may sayawan pa sa gabi bago ang kasal, may bigayan pa ng pera ang mga ninong at ninang pagkakatapos ng kasal, hindi maaaring magsama ang lalaki at babae bago ang kasal o kahit magkita ay bawal, at higit sa lahat, ang mga ito ay ikinakasal sa simbahan. Ngayon, ikakasal ang magkasintahan kahit hindi pa nila gusto kundi dahil buntis na ang babae. Maaari na rin kahit hindi sila sa simbahan ikasal. Nauso din noon ang “fix marriage” o ikakasal ang hindi magkakilalang Eva at Adan dahil sa kagustuhan ng kanilang angkan. Ngayon ay bihira nalang ang gumagawa ng ganyan. Ika nga ng matatanda, “ang pag-aasawa ay hindi parang isang mainit na kanin na kapag isinubo’t napaso ay iluluwa, matutong magtiis kahit napapaso ang dila.” (3) Po at Opo. Noon, kapag tinawag ka ni nanay o noi tatay at sumagot ka ng walang po o opo, siguradong dudugo ang bibig mo dahil sa sampal. Kailangan din ang po at opo kapag sumagot ka sa nakatatanda sayo. Ngayon, kapag tinawag ka ni nanay o ni tatay kahit hindi ka sumagot ng po o opo ay ayos lang. ika nga ng matatanda, “iba na talaga ngayon ang kabataan kaysa noon, mga BASTOS na.” (4) Kasuotan ng kababaihan. Noon, ang sinusuot lamang nila ay mga damit na mahahaba ang manggas, palda na mahaba, at abaka. Ngayon, ang makikita mong suot nila ay sando o “sleeveless”, “short” na maiksi, at mga matataas na takong o “sandals” na makulay, pula, itim, dilaw atbp. Ika nga ng matatanda, “ang mga kababaihan ngayon ay wala ng tinatago.” (5) Pagkain. Noon, sapat na sa mga Pinoy ang kamote, saging na saba, gulay o anumang tanim na galing sa bakuran basta sabay-sabay kumakain ang pamilya. Ngayon, ang kinakain na ay “pasta”, matatamis na pagkain, karne atbp. Kahit hindi na rin kumain ng sabay-sabay dahil ang iba ay sa mga “fast food” na kumakain. Ika nga ng matatanda’ “hindi masaya ang mga Pinoy noon kung walang mga gulay. Ngayon, ayos lang sa mga Pinoy kung may gulay man o wala.”

                Hindi masamang magkaroon ng bagong kultura basta hindi ito makasasama sa ating bansa.

ABF : gaya-gaya !!!

NI: LOVELY polyn ESPINA 

 Ugali na nating mga Pilipino ang gumaya sa mga nakikita o naririnig natin kahit saan pa ito galing…

Sa aming klasrum ay maraming grupo, kanya-kanya, walang pakialaman. Ngunit alam niyo ba kung ano nakapagsaasama-sama sa amin? Ito ang “gayahan portion.”

Akala niyo ba magpapahuli ang Batsilyer ng Artes sa Filipinolohiya dyan? Hindi no! maraming kalokohan ang nagaganap lagi sa aming klasrum: nandyan ang asaran, kulitan na lalo pang pinakukulay ng mga nakatutuwang salita o galaw. (1) Paggaya sa mga beki (bakla). Nang ako ay mapadaan sa isang grupo na may pinag-uusapan narinig ko ang salitang “sinetch itey” o sino ito, sa isa amang grupo na masayang nagkukwentuhan ay narinig ko ang “bonggang-bongga”, sinabi naman ng kaibigan ko sa akin ng ako ay may problema na “keribels mo lang yan teh!” o kaya mo yan, at nung may nakita naman kami na pogi, sabi ng kaibigan ko “epek ang lola mo!” o ang pogi nya. (2) Paggaya sa mga napapanood. Narinig ko sa kaklase ko ang salitang “ikaw na, dabes ka e!”, at meron din namang nanggagaya kay Shamcey Supsup sa kanyang “tsunami walk”. (3) Paggaya sa lakad ng aming mga kaklase. Nangunguna na dyan ang aking dalawang kaibigan, si Stephanie at si Mayaracint, na ginagaya ang lakad nina Jerold at Jamae. (4) Paggaya sa Korean Artist. Nangunguna parin dyan si Mayaracint, mula sa pananamit at pagmemeyk-up. (5) Paggaya naman sa mga taong “emo” o emosyonal. Nandyan sina Mary Rose, Faith at Angie. (6) Paggaya sa mga pamapaganda’t pampapogi. Siyempre lahat kami dyan. :)

Natural lang sa atin ang paggaya basta huwag nang lalampas sa sobra! 

Ang Pilipinas na Buo at Malakas

ni Rachelle A. Rangasajo

Minsan ba ay sumagi sa isipan mo kung bakit nga kaya hindi binalak ng Diyos nag awing magkadikit-dikit ang mga pulo ng Pilipinas? Iyong tipong hindi mo na kailangan na magbarko patungo sa Cebu o dikaya naman ay sumakay ng eroplano upang makapunta sa Davao. Hindi talaga natin kayang malaman nag lahat lalo na kung plano ito ng Diyos at naihanda na niya ito bago pa man tayo maisilang.

Naalala ko pa noong pinaguhit kami ng simbolo na maaarng maiugnay sa mga Pilipino at ang simbolong ginamit ko ay ang mapa ng Pilipinas, hindi dahil sa ito ang lugar kung saaan nakatira nag mga Pilipilo ngunit dahil sa hugis at anyo ng nito na sa aking palagay ay maglalarawan kung sini at ano nga ba tayo.

Isang salita lamang noon ang nangibabaw sa akin para ipaliwanag anag larawang iginuhit koat iyon ang salitnag pagkakaisa.

Ang Pilipinas ay binubuo ng 7,107, na pulo, nag-iiba ang bilang nito sa iba’t ibang libro dahil sa ang isla ng Plipinas ay lulubog-lilitaw kung ituring,hiwa-hiwalay at magkakalayo;hindi maintindihan ang hugis at hindi pantay-pamntay ang laki ng bawat isla,pahaba rin ang kapuluang ito. Mga simpleng katangian na minsan ko nang naihambing sa mga Pilipino.

Marami nga ang bilang ng ating populasyon ngunit parang iilan lamang ang kumikilos para sa ikauunlad ng lahat. Nakatira tayo sa isang bansa, magkakahawig at magkakatulad ngunit tila hindi magkakakilala sa tuwing may nangangailangan na. malaki ang agwat ng mayaman sa mahirap , hindi nagkakaroon ng pantay-pantay na karapatan. Marahil nakasisilip nga ang babaeng nakapiring na simbolo ng hustisya sa tuwing gagawa ng desisyon. Ang hindi maintindihang ugali nga mga Pilipino na produkto ng mga pumasok na kultur sa atin. Sa ganitong kalagayan hindi natin maipakikita ang tunay na kahulugan ng pagkakaisa tulad ng ating mga pulo na hiwa-hiwalay.

Isa tayong bansa na hindi mapapansin kung hindi sa mga kalokohan at pangangailangan natin lalo na kung itatapat tayo sa mga naglalakihang bansa sa paligid natin. Kung tutusin

Di rin tayo kawalan o mahalaga kung kabilang man tayo sa mundo dahil para naman sa kanila ang bansa natin ay lugar at tirahan ng mga katulong at alipin ng mundo.

Siguro nga kay hindi ninais ng Diyos na paglapit-lapitin ang mga pulo ng Pinas ay dahil gusto niya tayong subukan sa kung hanggang saan natin kayang kumilos at maging isa kaya’t na tayo ay malayo sa isa’t isa. Tinitignan niya kung paano tayo mabubuhay kung malayo tayo sa isa’t isa at hindi nagtutulungan, kung tayo ba ay susuko at maghihirap o pipiliting abutin ang kanay ng bawat isa at itaas ito para maging isang Pilipinas, buo at malakas.

Magpakailanman

ni: Carina G. Nocillado

Handang siksikin ang labinlimang tao

Kayang tiisin ang alanganing pag-upo

Ilan lang ‘yan sa mga bagay na gagawin ko

Upang muli kang makita at makilala

Mapasagot at aking mapangasawa

Hinihintay na ikaw sa bintana’y dumungaw

At makinig sa saliw ng aking gitara

Di nga nagtagal magulang sa magulang ay nagharap

Hinayaan tayong tumuloy sa sagradong lugar

Upang doo’y mangakong magsasama magpakailanman

Ako bilang haligi ng ating tahanan

At ikaw na siyang nagsilbing ilaw

Kapwa pinaliligiran at pinaliligaya

Pinatatapang sa lahat ng problema

Nang ating mga anak na ipinagkaloob ng Maykapal

Kay bilis talaga ng mga sandali

Ang ating mga anak na dati’y kay liliit

Ngayo’y mas matagumpay pa kaysa sa ating nakamit

At tulad nga sa sinapit ng ating pag-ibig

Sila’y nangako na ding gagawin ang kanilang ibig

Lumipas man ang maraming taon

Kumupas man ang anyo natin ngayon

Walang anumang pagsisisi ang naroon

Dahil tunay na pag-ibig ang ating pinagsaluhan

Sa piling ng bawat isa magpakailanman

Ang mga Magsasaka

ni: Carina G. Nocillado

Hindi pa man ganap ang liwanag sa buong bayan

Sinisimulan na nilang tahakin ang bagong araw

Bago nilang araw na di lang laan sa kanilang pamilya

Kundi sa kanilang buong sambayanan

Mga magsasakang hatid ay biyaya sa ating mesa

Mga taong di alintana ang mabilad sa araw

O ang pagyuko ng matagalan

Ang malubog ang mga paa sa putikan

Ang masugatan ang buong katawan

At kahit ang pagkalam ng sikmura ay maranasan

Kaagapay nila ang kanilang itim na alaga

Na tinuturing na pambansang hayop ng Pilipinas

Sa pag-aararo ng kanilang bukirin

Pagsisigurong maganda ang kanilang pananim

Sa pagkakaroon ng magandang ani

Ngunit kahit anong sipag at tiyaga

Ang kanilang ipamalas sa araw-araw

Hindi pa rin mawawala ang sila’y maalipusta

Malugmok sa putikang kinalulubugan nila

Mapaalis sa bukirin kahit anong oras pa

Lahat ng hirap ay kanilang kakayanin

Para ang kanilang pamilya ay mapakain

Mapatapos ang kanilang mga anak

Sa paniniwalang sila ang kanilang pag-asa

Upang makaahon sa putikan ng kanilang buhay

Si Titser

ni: Carina G. Nocillado
Naka-address sa klase at sa aming guro

Ang mga guro ay itinuturing na pangalawang magulang ng isang tao. Bukod kasi sa mga kaalamang kanilang ibinabahagi sa loob o labas man ng isang paaralan, sila rin ay kumakalinga sa sinuman.

Ang isang guro ay maraming isinasakripisyo. Ang pagpili na lamang sa kanilang propesyon ay masasabi ng isang sakripisyo. Sakripisyong matatawag kung ang tunay na hangarin sa simula pa lamang ay ang yumaman ngunit isang kaligayahan kung talagang hinahangad. Ang pagpupuyat tuwing gabi upang maging handa sa ibabahaging kaalaman sa klase kinabukasan. Ang minsang pagkawala ng kanilang oras na ilalaan sa kanilang pamilya at ang pagsakit ng kanilang katawan at lalamunan sa araw-araw na pagtuturo sa paaralan. Ilan lamang iyan sa mga sakripisyo ng isang guro na hindi madaling isakatuparan. Kaya nararapat lamang na matuto tayong suklian sila kahit sa pinakasimpleng paraang nalalaman natin.

Maraming paraan upang maipakita ng isang estudyante ang kaniyang pasasalamat sa lahat ng sakripisyong ginagawa para sa kanila ng kanilang mga guro.

Ang pag-aaral ng mabuti. Ang pagpasok sa takdang oras sa klase araw-araw ay tanda na ng kasipagan sa pag-aaral. Samahan pa ng pagiging handa sa loob ng klase dahil sa ginawang takdang-aralin bago natulog kagabi. Ang pagsali sa talakayan at pagsagot sa mga tanong ng guro araw-araw. Idagdag pa ang pagsusumite ng mga kahingian ng guro sa itinakdang araw ng pasahan. Ang simpleng pag-aaral ng mabuti ay siguradong ikasisiya ni titser at ng ating mga magulang.

Ang pakikinig sa lahat ng kaniyang mga itinuturo at pagsasabuhay sa mga ito. Ang boses ang pangunahing puhunan ng isang guro pangalawa lamang ang kanilang mga nalalaman. Kaya nga kung magturo si titser ay tila nakamikropono at kung minsan pa nga ay paulit-ulit. Upang hindi naman masayang ang lahat ng sinabi ni titser ay marapat lamang itong pakinggan , intindihin at isabuhay ng bawat isang estudyante. Tutal naman ang dahilan ng pagtungo natin sa paaralan ay ang pagnanais nating matuto. Saka wala namang guro ang nagtuturo ng mali dahil nga lahat ng itinuturo ni titser ay maaaring gamitin sa pang-araw-araw na pakikibaka sa buhay.

Ang paggalang at pagrespeto sa kanila. Ang pagbati sa mga guro sa tuwing magsisimula ang klase o kundi man ang pagmamano sa kanila kasabay ng pagbati sa tuwing sila’y nakikita sa labas ng silid-aralan at maging ng paaralan. Ang pagkilala sa kanila kahit saang lugar ka pa makarating. Ang pagbalik sa paaralan pagkalipas ng maraming taon upang muli silang makita. Mga simpleng paraan na magagawa ng isang mag-aaral na magdudulot ng lubusang kasiyahan sa isang guro.

Hindi na kailangan pang maranasan ng isang estudyante ang kalagayan ng kanilang guro sa tuwing sila ay hindi binibigyang- atensyon, pinagsasalitaan kapag nakatalikod o kundi man ay ang sakit sa pakiramdam na magbigay ng mababang marka upang sila ay mahalin at igalang.

Pakatandaan na walang magiging isang abogado, doktor, arkitekto, piloto at inhinyero kung wala ang mga guro na sa kanila’y nagbigay kaalaman at humubog.

Dahil tunay na dakila si titser na nararapat lamang na ipagmalaki sa buong mundo.