Balikan. Sariwain ang dating mga Pilipino

Ni : Janica L. Ruiz

“Ating mga kultura ay balikan at huwag kalimutan, ating identidad ay kilalanin”

Ang atin pong tema sa patimpalak ng talumpating ito ay bagay sa panahon ngayon. Ngunit bago po ang lahat, binabati ko muna kayong lahat ng magandang araw. Ang atin pong tema ay napapanahon at babagay sa ating lahat. Sa ating mga Pilipino. Ngunit teka, Pilipino ka bang talaga ? Ang talumpati ko pong ito ay para sa ating lahat. Bata man o matanda. Pilipino nga ba tayong lahat ? siguro noon, ngayon ay hindi na. Tutal ang atin pong paksa ay tungkol sa identidad, nais kop o sanang sariwain natin ang nakaraan. Kung sino ang mga Pilipino noon.

Sa aking pagkakaalam, ang mga Pilipino noon ay masisipag. Mano mano ang pagtatrabaho. Pero ngayong nauso ang teknolohiya, kulang na lamang ay mga kompyuter ang magtrabaho. Totoo ngang napabilis at napagaan ng teknolohiya ang ating mga trabaho ngunit, tinuruan rin nito tayong maging tamad. Tinuruang umasa sa teknolohiya. Halimbawa na lang nito ang paggigiling ng bigas noon. Dati ay mano-mano ngunit ngayon, hayun teknolohiya na naman. Dahil rin sa teknolohiya, hindi na tayo marunong maghintay. Gusto natin ngayon,lahat ay mabilis yun tipong ora mismo.

Noon,ang mga Pilipino ay maginoo ngayon, karamihan ay hindi na. Dati rati, pinupuntahan pa sa bahay ng kanyang iniirog at doon ay liligawan pati ang mga magulang nagyon naman, sa text na lamang. Isa pang halimbawa ay mga pampasaherong sasakyan. Ang mga babae ngayon, kasingtibay na ng mga lalaki. Paano ba naman, kahit na nakatayo ang babae halimbawa sa bus ay hahayaan na lamang itong mangawit kakatayo. Hindi na sila maginoo gaya dati na papaupuin pa nila at ipagbibitbit pa ng gamit.

Ang Pinoy dati ay mas madasalin. Tuwing lingo, mapa’dalaga, binata at matanda, mataimtim silang nagdarasal sa bahay dasalan. Ngayon naman, minsan ginagawa pang tagpuan ang simbahan. Nakakalimutan na nga ring magdasal minsan.

Likas na matulungin. Hindi ka papabayaan. Tutulungan ka sa abot na makakaya. Ngayon, kahit nakikita kang naghihirap ayos lang basta hindi siya.

Likas na magiliw sa mga bisita. Diyan tayong mga Pinoy kilalang-kilala. Kahit walang pera, gagawa ng paraan para lamang may maihain. Hindi ka itataboy. Kahit utang, ayos lang basta komportable mga bisita nila. Ngayon naman, ang mga kabataan, hindi na tumatanggap o nagyayaya ng bisita.

Kahit walang pera, nakukuha pa ring tumawa. Eh saan ka nga ba makakakita na puro problema na nga, nakakatawa parin ? Pinoy talaga. Ang mga pasanin sa buhay ay idinadaan na lamang sa pagngiti. Kilang kilala sa bagay na iyan ang Pilipino.

Ang mga nabanggit ko pong iyan ay ilan lamang sa mga kaugaliang bihira ng taglayin ng mga Pilipino ngayon. Bagamat nakakalimutan, hindi parin ito mabubura sa isipan. Siguro nga ay nakakalimutan, pero dahil tayo ay puso at isip na Pinoy,naniniwala akong kusa itong babalik sa atin. Kahit ito ay mga kulturang nakalimutan, hindi ito maiaalis satin dahil naging malaki ang parte nito sa ating mga Pilipino.

Kaugaliang Pilipino at Kulturang atin, huwag nating kalimutan sa halip ay pagyamanin at ating balikan. Kaysarap isipin na nagbabago ang Pinoy na hindi nakakalimutan ang nakaraan sa halip gagamitin itong sangkap para mas mapabuti ang ating buhay. Maraming maraming salamat po sa pakikinig. Mabuhay ang Pilipinas. Pinoy tayo !

Bayanihan : Simbolo ng Pakikipagtulungan

Ni : Janica L. Ruiz

Pagbati ng isang magandang umaga sa inyo mga kaibigan. Tayo po ay natipon dito para balikan kahit sandali lamang ang isa sa mahalagang identidad ng mga Pilipino. Gaya nga ng tema n gating seminar na ito na : “Pakikipagtulungan, daan patungo sa tagumpay”. Naniniwala ba kayo sa tema ng ating seminar ? Ako, oo. Kapag may gusto kang gawing isang bagay, magiging determinado kang gawin ito at matatapos mo ito, ngunit kung ikaw ay may katulong at pareho ninyong gusto ang ginagawa nyo, mas madali nyo itong matatapos.

Tayong mga Pilipino ay likas na matutulungin sa ating kapwa. Bata man o matanda. Hindi tayo pumipili ng ating bibigyan ng tulong. Pamilyar pa ba kayo sa Bayanihan ? Alam kong bihira na lamang sa inyo ang nakakaalam nang katagang iyon. Alam nga sa salita pero hindi ang mas malalim na ibig sabihin nito. Bihira na lang kasi ang gumagawa nito. kahit ako, tanging sa telibisyon ko na lamang ito nakikita. Paano pa malalalaman ng mga susunod pang henerasyon ang bagay na ito kung ngayon pa lang ay kinakalimutan na natin ito ? Nakakalungkot isipin na ang dating gawain ay ngayon ay limot na.

Mga kaibigan, hindi lang ang pagbubuhat ng bahay ang ibig sabihin ng bayanihan. Simbolo ito na ang Pilipinas ay mayaman sa kultura noon. Para sa akin, mayroon itong mas malilim na kahulugan. Ito ang pakikisama o pakikipagtulungan sa kapwa. Ang sarap panoorin ang mga taong may pagkakaisa. Nagkakapit-bisig ang lahat para sa isa. Yung tipong hindi lang ang pagbubuhat ng bahay ng bahay ang masaya kundi iyong samahan na mabubuo nyo sa sandaling oras ng bayanihan at syempre, yung pakiramdam mo na maluwag sa dibdib dahil nakatulong ka sa nangangailangan.

Ang nakakalungkot lang pong isipin ay ang kakaunti na lamang talaga ang gumagawa nito. Sa iilang probinsya na lamang may ganito. Unti-unti ng nakakalimutan ang bayanihan. Patuloy itong ibinabaon sa limot. Nakakaawa ang susunod na henerasyon. Baka nga hindi na sila makasaksi ng ganitong klase ng kulturang Pinoy e. puro teknolohiya na lamang ang malaman nila at tuluyang makalimutan ang mga kultura natin.

Hayun po mga kaibigan. Nasabi ko na ang mga gusto kong sabihin. Samahan nyo akong maglakbay sa sinasabi nilang tuwid na landas na hindi at walang kinakalimutan na alinmang kultura. Ating ibalik ang Bayanihan. Bayanihan : simbolo ng kabutihang loob ng mga Pilipino. Ako’y naniniwala na kung tayo ay magtutulunagn, makakamit natin an gating mga mithiin. Halina kayo ! Maraming salamat mga kaibigan sa pagdalo at pakikinig sa Seminar na ito. Sa uulitin po. Inaasahan ko muli ang inyong pakikinig.

Simulan na ang pagbabago!!!

Ni Rodelyn A. Flores

Pagbati sa inyong lahat.

Isang karangalan ang humarap sainyo ngayon. Ako ay kasapi sa Bantay Kalikasan ng ating bansa.

Sagana sa likas na yaman ang Pilipinas. Tayo’y biniyayaan ng ating Diyos ng mga magagandang kalikasan. Simula Apari hanggang Hulo na mumukadkad ang mga tanawin. Mga tanawin na nakapupukaw ng pansin nino man at maipagmamalaki sa buong mundo.

Sabi nga nila ang anumang nakapaligid sa atin ay sinasalamin nito ang ating pagkatao. Ibig sabihin ang ating kapaligiran ay sumasalamin sa pagkatao nating mga Pinoy. Ito’y nakatatak sa ating pagkaPilipino. Tanong ko lang, nakapupukaw pa rin ba ng pansin ang ilan sa ating mga tanawin na ipinagmamalaki? Sa aking palagay, hindi na ganoon karami ang mga magagandang tanawin dito sa ating bansa. Ito’y marahil sa paglipas ng panahon , ang ating bansa’y na dedebelop. Umunlad ang ating ekonomiya, imprastraktura at nagkaroon ng mga makabagong teknolohiya dala ng ating pakikipag-ugnayan sa mga banyaga. Samakatuwid ang pag-usbong ng ating bansa ay nakaapekto sa ating likas na yaman. Ito’y dahil masyado tayong nasilaw sa mga produkto ng iba hindi na natin binigyan ng pansin ang ating mga likas na yaman. Ngayon ang ating kapaligiran ay puno na ng polusyon. Unti-unti nang nasisira at nauubos ang yaman ng ating kalikasan. Tayo’y nilikha ng Diyos upang sila’y pangalagaan dahil sa kanila rin tayo kumukuha ng ating ikinabubuhay. Sila rin naman ay may buhay kaya nararapat lamang na atin silang protektahan at ingatan, katulad ng pag-iingat natin sa ating mga buhay.

Gaya nga nang nasabi ko kanina na ito’y sumasalamin sa ating pagkatao. Gusto ba natin na dungisan pa ang ating pagkaPilipino? Sa pagkakataong ito huwag na nating hayaan na dungisan pa ang ating lahi. Gumising tayo sa realidad! Kumilos upang hindi tuluyan maubos at masira ang ating kapaligiran ganoon din ang ating lahi. Huwag natin sayangin ang ipinagkaloob sa atin ng Diyos. Simulan natin ang pagbabago sa ating sarili, tahanan, barangay hanggang sa ito’y kumalat. Ito’y magsisilbing inspirasyon sa iba pa nating kababayan at sa buong mundo.

Pangalagaan, pagyamanin at payabungin ang kalikasan ito’y ating kayamanan.

Kayumanggi. Isang Pinoy

Ni : Janica L. Ruiz

Ang Pinoy, kahit walang pera

Nagagawa pa ring ngumiti

Kahit puro problema

Nagagawa pa ring tumawa

Syempre, Pinoy e

Ang Pinoy, kahit pagod

Tuloy pa rin ang kayod.

Kahit hirap sa pera

Hindi tumatanggi sa bisita

Yan ang Pinoy. Pinoy na totoo.

Ang Pinoy, turing sa isa’t-isa ay pamilya

Hindi ka nila itatakwil pa

Kung ikaw ay nagkasala sa kanila

Handa silang patawarin ka

Hindi matitiis, makita kang nagdurusa.

Pagiging matulungin sa isa’t-isa

Kung bakit Pilipino ay kilalang kilala

Hindi lang sa Asya

Maging sa buong mundo pa

O Pilipino, kakaiba kang talaga.

Hindi Amerikano, hindi rin Arabyano

Hindi Tsinito lalong hindi rin Awstralyano

Hindi puti dahil kayumanggi

Dahil tayo ay Pilipino.

Ipagmalaki mo ito !

Manong Drayber, para po !

Ni : Janica L. Ruiz

Isang dyipni. Naranasan mo na bang sumakay dito ? Aba, ako oo ! kung iyong titingnan , para lang itong isang kahon ka hugis parihaba. Iisipin mong isang uri lamang ito ng sasakyang kahit saan ka magpunta ay may makikita kang ganito. Pero kung iisipin mo, ano nga ba ang hatid sa atin ng isang dyipni ? ano ang kakaiba rito ?

Sa aking palagay, hindi lang transportasyon ang dulot sa atin ng isang dyipni. Hindi lang ang pagbaba, pagsakay at pagbabayad sa dyip ang naituturo nito. Hindi lang ang dalhin tayo sa mga nais nating puntahan ang trabaho sa atin ng mga dyipni. Isa rin itong instrumento upang makilala pa nating ang ilang uri ng personalidad meron pa ang ibang tao maliban sa mga nakapaligid sa iyo at kakilala mo. Napansin mo ba na kapag sumasakay ka sa dyip, meron kang nakikitang iba’t ibang klase ng tao. May tahimik na pasahero na nakaupo lang sa upuan at ang buhok lang yata niya ang gumagalaw sa kanya. May ilan din na maingay kahit nag-iisa at lalong merong maingay na grupo na akala mo ay sila lamang ang pasahero at nabili na nila yung sasakyan. May ilan ding akala mo ay nabagsakan ng langit at nakasimangot. Mayroon din parang baliw na mag-isang tumatawa. Mayroon din minsang magkasintahan na akala naman sa sasakyan ay parke. Doon na naglambingan. Mayroon pang mga ‘’nakikisakay lang talaga ‘’ at nag’wa-1.2.3 kung tawagin. Sila yung mga klase ng pasahero na di nagbabayad. Iba’t-ibang klase ng tao. Iba’t-ibang identidad at pagkakakilanlan. Iyan ang mga karaniwang tao na nasa dyip. Hindi mo kakilala.

Sa pagsakay ko sa dyip, natuto akong magtiis sa mga usok sa labas at ang ingay na rin. Gusto ko ay ang karanasang makasalamuha ang mga taong hindi ko pa nakikita sa buong buhay ko. Natuto akong makisama sa mga taong hindi ko kakilala. Ang natutunan ko sa pagsakay ng dyip ay ang maghintay. Maghintay sa ilang dahilan. Maghintay dahil hindi pa puno ang dyip at maghintay sa lugar na bababaan mo. Natuto akong maghintay, magmadali at hindi magmadali. Napagtanto ko na ang buhay pala natin ay parang karanasan mo sa pagsakay ng dyip. May mga taong darating at may mga taong aalis rin sa piling mo. Hindi naman pwede na habangbuhay ka na sa loob ng dyip. Kailangan mo ring bumaba at ipagpatuloy ang mga gawaing dapat gawin. Kaya para sa akin, ang pagsakay sa dyip ay hindi lang basta pagsakay kundi ang pagharap sa hamon at ang mga aral na makukuha mo habang nakasakay ka rito .

Kabataan, May Pag-asa Pa!

Ni: Karla Niña Bautista Mallannao

Isang pagbati sa aking mga minamahal na kamag-aral at guro. Ako ay nasa inyong harapan upang talakayin ang isa sa mga identidad ng mga Pilipino. Ito ay ang mga kabataan sa Pilipinas.

Isa sa mga binitiwang mga salita ng ating bayani na si Dr. Jose P. Rizal ay "Ang mga kabataan ay ang pag-asa ng bayan." Ngunit hanggang ngayon kaya ay matuturing parin nating pag-asa ang mga kabataan?

Dati, ang mga kabataan ay tunay na pag-asa ng bayan. MATULUNGIN at MASIPAG. Sila ay tumutulong sa kanilang magulang sa mga gawaing-bahay. MASIPAG na MAG-AARAL. Nag-aaral ng mabuti para sa kanilang kinabukasan. Mga katangian na nagpapatunay na sila ang magpapaunlad ng ating bayan.

Ngunit ang kabataan ngayon, nadala rin ata sa pag-unlad ng mga teknolohiya. Dahil dito, hindi na sila nakatutulong sa kanilang magulang sapagkat sila ay nasa harap ng kompyuter o di kaya ay maghapong hawak ang kanilang mga "cellphone". Dahil din dito ay hindi na sila nakapag-aaral ng maayos sapagkat puro laro na lang sa kompyuter at paglibot sa FACEBOOK, TUMBLR at TWITTER ang kanilang ginagawa sa halip na gumawa ng kanilang mga takda. Nariyan pa ang maagang pag-aasawa dahil sa relasyon na nauuwi sa maagang pagbubuntis.

Kaya ko iyan sinasabi sa inyo dahil tayo ang magsasalba ng problema sa kabataan. Alam kong hindi pa huli ang lahat. May magagawa pa tayo para mapigilan ang problema ng mga kabataan. Tulungan natin sila na pumunta sa tamang landas. Kung kayo ay may mga kaibigan na may ganitong problema ay inyong kausapin. Nang sa gayon ay unti-unting matapos ang problemang ito.

Na sa ating mga kamay din ang solusyon para sa problemang ito. Kaya para sa mga kapwa ko kabataan, tayo ng pumunta sa tamang landas. Maraming Salamat sa inyong pakikinig.

Masaya sa aming Baryo

ni: Carina G. Nocillado
Isang Sanaysay na malaya 

            May banda ng musikong lumilibot sa buong baryo nang umaga. Maraming kabataan ang nasa paligid ng kalsada na tila may mga hinihintay. Puno ang mga palengke ng mga mamimiling hindi magkamayaw at halos ubusin na ang buong pamilihan. Lahat ay abala sa paghahanda, lahat ay may handa sa mesa. Ano kayang selebrasyon ang kanilang pinaghahandaan?

            Sinasabing ito ang paraan ng pasasalamat ng mga tao sa kanilang mga pinaniniwalaang santo dahil sa magandang nangyari sa kanilang bayan sa loob ng isang taon. Ito ay ang piyesta na talaga namang hindi mawawala sa taunang okasyong idinadaos ng mga Pilipino taon-taon. Kung minsan nga ay katatapos pa lamang ng piyesta ay mag-iisip na muli ang mga Pilipino ng bagong ipalalabas sa susunod nilang piyesta sa susunod na taon.

            Dahil talaga namang maraming preparasyon, kasiyahan at nagaganap sa isang bayang nagdaraos ng kanilang kapistahan.

            Mga magarbong handaan sa bawat tahanan. Ang bawat tahanan ay tila nagpapaligsahan sa mga pagkaing kanilang ihahanda sa mesa at gagawin nila ang lahat may maihanda lamang, pag-iipunan o kung hindi naman ay mangungutang. Hindi mawawala sa handaan ang mga bila-bilaong kakanin tulad ng biko, ube, letche plan, cassava at puto. Sa kadahilanang kumakain ang mga Pilipino para mabusog hindi din makaliligtaan ang kanin na sinamahan ng iba’t ibang putahe gaya ng adobo, mechado, menudo, afritada, sisig at ng pambidang letsong baboy, manok at isda. At upang maging kumpleto na ang lahat ng pagkain ay sasamahan pa ito ng panghimagas na minatamis o di kaya’y  ang malamig na fruit at buko salad.

            Siyempre kung may pagkain may kakain.

            Pagbisita ng mga kamag-anak at mga kaibigan. Bawat tahanan ay may bisita na kung minsan ay nagpaparamihan pa. Ngunit sa lahat ng bumibisita at nakikikain mas marami pa rin ang bilang ng mga kaibigan at kapamilyang kung minsan nga ay nanggaling pa sa malalayong lugar. Ika nga nila ito ang kanilang nagiging “reunion”. Sa tuwing may piyesta nagiging bukas ang bawat tahanan sa lahat ng taong bumibisita maging kakilala man o hindi.

            Dahil nga maraming bata sa isang bayan imposibleng sila ay malimutan.

            Maraming palaro para sa mga bata. Halos lahat ng bata ay lumalahok sa mga palaro dahil sa kaakibat nitong premyo. Basagan ng palayok, stop at paper dance, trip to Jerusalem, calamansi relay, ang madulas na agawang buko at ang sinaunang palo sebo. Lahat ay masaya sa panonood sa mga kabataang masaya sa paglalaro. Hindi lang sila natututo na laruin ang mga naturang laro kundi higit dito ay ang pagkakaroon nila ng kaibigan at malakas na pangangatawan.

            Ang pagsapit ng gabi ang pinakamasaya sa selebrasyon  dahil sa dami ng ilaw at tanawin.

            Bukod sa pagsali o di kaya’y panonood sa mga tumatagay na mga tao, bakit di subukan ang ibang magagawa sa gabi ng kapistahan tulad  ng panonood. At mauuna nga sa mga tanawing makikita ang parada ng mga kababaihan.

            Pagkakaroon ng Santacruzan o di kaya’y Flores De Mayo. Naging panata na ito sa tuwing sasapit ang buwan ng Mayo na kadalasan ding buwan ng mga kapistahan sa isang lugar. Gayunpaman, kahit hindi Mayo basta’t may piyesta siguradong mayroon nito. Pabonggahan sa mga makukulay at magagandang kasuotan ang mga dalagita at kanilang mga lakan. Ang mga taong araw-araw mo ng nakikita ay mapapansin mong nag-iba ang hitsura dahil sila ay mas gumanda dahil sa pintura sa kanilang mukha. Ito rin ang panahon ng pagiging mayaman nila dahil sa mga makikinang na alahas na nakasuot sa kanilang katawan. Higit sa lahat, nakatutulong din sa isang dalaga upang mas maging kapansin-pansin ang anyo ng kanilang arko na maaaring pinagtagpi-tagping kahoy at kawayan. Basta’t ang mahalaga ay hindi ito mahalata kaya’t ito’y binabalutan ng makukulay at makikinang na papel at mga bulaklak.

            At kung natapos na ang parada ngunit nais pang magsaya. Mayroon pa namang ibang panooran.

            Mga paligsahan na talaga namang pinaghandaan. Bukod sa mga palarong inihahain sa mga bata mayroon ding mga palaro para sa mga isip bata. May “singing contest” o kundi man ay “dance contest” ngunit kung nagsasawa na ay mayroon din namang “beauty contest” at “gay contest”. Ito ang isa sa mga inaabangan ng mga tao tuwing gabi dahil hindi mawawala ng kaniya-kaniya nilang mga pambato. Mga kalahok na pare-parehong naghahangad na manalo. Ngunit kung tutuusin sa pagsali pa lamang at paghahanda ng gagawing talento ay natatawag na silang panalo. Panalong hindi man pangmateryal kundi higit sa paghubog sa katauhan.

            Ngunit may mga tao din naman na ayaw ng paligsahan sa pagsayaw kundi gusto lamang ang umindak.

            Gabi ng sayawan. Halos lahat ng mga tao ay dumadalo kapag sinasabing mayroong sayawan. Dito kasi ay hindi kailangang mag-ensayo at magaling ka sa pagsayaw kundi nais lamang gumalaw. Ang lugar na madalas pagdausan nito ay sa plasa na dinedekorasyunan ng makukulay na papel at makikintab na mga palamuti. Hindi mo kailangang sumayaw ng may grupo sapat na ang mag-isa dahil dito mo masusubukan ang iyong sarili pagdating sa pakikitungo sa kapwa.

            Kung pagod na sa pagsasayaw bakit hindi subukan ang mamangha at ma-relax naman.

            Pagkakaroon ng mga perya. Kakaiba ang mga peryang ito sa ibang mga perya dahil ito ay hindi permanenteng nakikita sa kanilang lugar kundi sa mga araw lamang  na may kapistahan. Sakay ng isang malaking trak ang mga larong bida sa isang perya at lumilibot sa iba’t ibang lugar. Ngunit bukod sa pagsakay sa kilalang “ferries wheel” at “merry go round” marami pa ding mga bagay na magagawa at mapaglilibangan dito. Maaari kang bumaril ng mga bote o ng mga laruan para makakuha ng mga regalo, hulaan kung saang kulay titigil ang roleta at tayaan ito, bumunot sa mga numero upang makakuha ng premyo, maghagis ng barya para dumoble, bumili ng card at magbinggo at magbayad ng barya upang makakit ng mga kakaiba gaya ng sirena. Kapag marami ka  ng perang napanalunan maaari ka ng bumili ng makukulay na sisiw, malilikot na mga dagang kosta, pato o kung ayaw mo ng may buhay ay maaaring lobo. Kung nagutom man ay sa peryahan makabibili ka din ng cotton candy, sorbetes, mani at popcorn.

            Sa piyesta makararanas ng mga karanasang hindi malilimutan dahil sa dulot na kasiyahan.

            Ngunit hindi naman hinihintay at kailangang hintayin ng mga Pilipino ang kapistahan ng kanilang lugar upang makaramdam at magbigay ng kasiyahan.

            Dahil ang totoo ang mga Pilipino ay likas na maalalahanin, masayahin, talentoso at magaganda na hindi na kailangang i-ensayo at paghandaan pa para lamang lumabas.

            Sabihin na lang natin na pandagdag na lamang ang piyesta dahil sa may respeto at pagpapahalaga ang mga Pilipino sa kasaysayan, sa mga bayani at santong pinaniniwalaan nilang nanirahan sa kanilang bayan kaya nagkakaroon ng parangal at iyon nga ay ang Piyesta.